თექვსმეტი საუკუნე გვაშორებს იმ კურთხეულ დროს, როცა ღვთის დიდი განგებითა და ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ლოცვა-კურთხევით ქრისტიანობის საქადაგებლად საქართველოში ჩამოვიდა წმინდა ნინო განმანათლებელი. ეს იყო საოცარი და ალბათ განუმეორებელი დრო ჩვენი ხალხის ისტორიაში, რადგან სწორედ მაშინ მოხდა შემოქმედთან შეხვედრა მისი. წარმართობის წყვდიადს მოეცვა მანამდე ჩვენი ქვეყანა, უსულო კერპების გულის მოსაგებად ჩვილი ბავშვების სისხლსაც კი ღვრიდნენ ჩვენი წინაპრები, ჭეშმარიტ ღმერთს კი არ იცნობდნენ ისინი და ამიტომაც უცხო იყო მათთვის ნამდვილი სიხარული, რომელიც მხოლოდ ღმერთს შეეძლო მიეცა მათთვის. ძნელია წარმოდგენა იმისა, თუ როგორი იქნებოდა ჩვენი ხალხის მომავალი, ისევ უფალს რომ არ მოეხედა მასზე მოწყალე თვალით და არ გამოერჩია ქართველთა განმანათლებლად დიდებული ქალწული. უსაზღვროდ დიდია ჩვენი მადლიერება კაცთმოყვარე ღმერთისა და მისი კურთხეული დედისადმი, რომელთაც სურდათ დაღუპვისაგან ეხსნათ ჩვენი ერი, რომელიც სიამაყისა და არაწმიდების ბოროტებით იყო შეპყრობილი. ამ უმძიმესი საქმის შესასრულებლად ღმერთმა გამოირჩია არა რომელიმე წინასწარმეტყველი ან ცნობილი სასულიერო პირი, რომლის სიტყვასა და საქმესაც ხალხი თითქოს მოეკიდებოდა მეტი რწმენით და მინდობით, არამედ სრულიად უმწეო ქალწული, რომელსაც თავად ჭირდებოდა მფარველობა და ნუგეში.
ქართველთა გასანათლებლად ღვთისაგან წმიდა ნინოს გამორჩევაში უნდა ვეძიოთ ჩვენს ქვეყანაზე ღვთის საკვირველი განგებულების დასაწყისი. უმწეო ქალწულის უდიდესი და უმძიმესი საქმისათვის გამორჩევით, უფალმა გაგვიცხადა ყველას, რომ ის რაც კაცთათვის შეუძლებელია, ღვთისათვის არის შესაძლებელი. ჭეშმარიტად ჩვენთვის წარმოუდგენელი შესძლო წმიდა ნინომ ღვთის შეწევნით, რადგან მთელი არსებით იყო მას მინდობილი. უფლის მოციქულს რომ მოექცია ქართველობა ქრისტეს სჯულზე, ეს არ იქნებოდა საკვირველება ისეთი, როგორიც იყო უმწეო ქალწულისაგან ჩვენი ხალხის განათლება ჭეშმარიტი მოძღვრებით. ისე როგორც თავის დროს ღვთის კურთხეული ძის განკაცებისათვის უფალმა გამოირჩია ყოვლადწმიდა ქალწული მარიამი, რომელსაც ხორციელად უნდა ეშვა და აღეზარდა კაცობრიობის მხსნელი, ისე ჩვენი ხალხის სიბნელიდან გამოსაყვანად და ჭეშმარიტი სიკეთის გზაზე დასაყენებლად ღვთისაგან ქალწულივე იქნა გამორჩეული. უფალი ყოვლად გონიერია და ბრძენი. მან ჩვენი ხალხის არაწმიდებას მკურნალად დაუდგინა სიწმიდე ქალწულებრივი, ხოლო უხეშობასა და უკეთურობას ჩვენი წინაპრებისას დაუპირისპირა დიდი მოკრძალება, მოთმინება და სიყვარული, რითაც ღვთისაგან უხვად იყო დაჯილდოებული ქრისტეს ერთგული მხევალი. მხოლოდ ამ გზით გახდა შესაძლებელი წარმართობისაგან გაუხეშებული ჩვენი წინაპრების მოქცევა შემოქმედისადმი და განათლება იმათი.
ჭეშმარიტად, ღვთისაგან წმ. ნინოს გამორჩევასა და შემდგომ მის საკვირველ მოღვაწეობაში დევს ჩვენი ხალხის განათლებისა და ცხონების დიდი საიდუმლო, რასაც კარგად უნდა ჩავწვდეთ ყველანი. რადგან თავის დროს უფალმა ამ გზით ინება ქართველთა ქრისტიანობაზე მოქცევა და განათლება, ცხადია ჩვენი ხალხის მომავალი ცხონება - გაბრწყინვებაც უდავოდ ამ გზასთან იქნება დაკავშირებული, რომელზედაც ღვთის ნებით დაგვაყენა ჩვენმა კურთხეულმა და სანატრელმა დედა ნინომ და რომელსაც შემდეგ საუკუნეების განმავლობაშიერთგულად მიუყვებოდნენ ჩვენი ნეტარხსენებული წინაპრები. დღეს, როცა ხდება ხალხის შემობრუნება სულიერი ცხოვრებისაკენ, როცა ადამიანებმა დაიწყეს ღმერთზე ფიქრი და ცდილობენ მიაგნონ იმ გზას, რომელმაც უნდა დაამკვიდროს ისინი ღვთის ზეციურ სასუფეველში, განსაკუთრებით საშურია გახსენება წმიდა ნინოს ცხოვრებისა და მოღვაწეობისა, რადგან მის დროს, მისი წმიდა ლოცვებით, უფალმა გამოაჩინა ჩვენზე ურიცხვი სასწაულები და მოგვმადლა ის საკვირველი ძალა, რომელმაც შესძლო დაემსხვრია ბოროტების მიერ აღმართული კერპები და მათი მონობისაგან იხსნა ქართველები. სამწუხაროდ, უკეთურებას დღესაც ემონება ჩვენი ხალხი, ბილწი უხილავი კერპები ისევ აღუმართავს ბოროტებას ჩვენში, რომელთაგან თავის გათავისუფლება გვიჭირს, რადგან ღვთის შეწევნის გარეშე ეს არის შეუძლებელი. ბოროტებისაგან თავის დაღწევა დღესაც ისევე უნდა მოხდეს ადამიანში, როგორც ეს მოხდა საუკუნეების წინ წმ. ნინოს საკვირველი ლოცვითა და გარჯით. ჩვენი ქვეყნის განათლებასა და გაბრწყინვებასაც მხოლოდ მაშინ ინებებს უფალი, როცა ჩვენს მაცხოვარს შევუდგებით მთელი არსებით, როცა მას შევიყვარებთ ისე, როგორც წმიდა ნინომ და მისმა მიმდევრებმა შეიყვარეს იგი.
ჩვენი წმიდა და სანატრელი დედის, წმიდა ნინო განმანათლებლის ცხოვრების გაცნობით,
ჩვენ საკუთარი ცხონების საქმეში უკეთ გავერკვევით, მივხვდებით იმას, თუ რას
თხოულობს ჩვენგან ღმერთი, რომ გადავირჩინოთ სულები. სწორედ ამ მიზნით ძველი
ქართულიდან ახალზე გადმოვიტანეთ ცხოვრება წმიდა ნინოსი, რითაც მკითხველისათვის უფრო
ადვილად გასაგები გავხადეთ იგი. თარგმნისას ვისრგებლეთ წმ. ნინოს ცხოვრების იმ
რედაქციით, რომელიც საბინინის "საქართველოს სამოთხე"-შია შესული.
დასასრულს, მინდა შევთხოვო ჩვენს საკუთარ მოციქულსა და განმანათლებელს, წმიდა ნინოს,
რომ მისი წმიდა ლოცვით ღმერთმა დაიფაროს და განამტკიცოს მართლმადიდებლური
სარწმუნოება ჩვენში და გაგვიძლიეროს სიყვარული მის მიერ ნაქადაგები ჭეშმარიტი
ღმერთის - იესო ქრისტესადმი. უფალმა წმიდა ნინოს მეოხებით აღმოფხვრას არაწმიდა
სწავლანი და მოძღვრებანი, რომელთაც სამწუხაროდ ბოლო დროს ფეხი მოიკიდეს ჩვენს
ხალხში და მართალი რწმენით გაბრწყივებულნი დაგვამკვიდროს ზეციურ სასუფეველში და
მოგვანიჭოს დაუსრულებელი სიხარული.
+ წილკნელი მთავარეპისკოპოსი ზოსიმე (შიოშვილი)
პირველად გავიხსენოთ ჩვენი წმიდა და ნეტარი დედის, ქართველთა განმანათლებლის, წმ. ნინოს ცხოვრება. რომელიც თვით წმიდანმა მოგვითხრო თავისი გარდაცვალების მოახლოებისას. იგი აღწერა მორწმუნე დედოფალმა სალომე უჯარმელმა, რომელიც იყო წმ. მირიან მეფის ძის ცოლი.
იმ დროს, როცა წმ. გიორგი კაბადუკიელი ქრისტესათვის ეწამა, ერთი კაბადუკიელი წარჩინებული კაცი, სახელად ზაბულონი, რომელიც იყო ღვთის რჩეული მონა, წავიდა რომში, რათა მეფე მაქსიმიანესთან ემსახურა და წყალობა მიეღო მისგან. იმავე ხანებში ქალაქ კოლასტრაში ცხოვრობდა ერთი კაცი, რომელსაც ყავდა ქალ-ვაჟი. ვაჟის სახელი იყო იობენალი, ხოლო ქალისა - სოსანა. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ და-ძმა დარჩა ობლად, ამიტომ ადგნენ და საცხოვრებლად გადავიდნენ წმიდა ქალაქ იერუსალიმში, რადგან იმედად ქცეოდათ ყველა ქრისტიანის მიზანი - წმიდა აღდგომა. აქ მიენდვნენ ისინი უფალს და მალე იობენალმა მიიღო იკონომოსობა, ხოლო მისი და სოსანა ბეთლემელ სარრა ნიამფორს ემსახურებოდა. ჭაბუკი ზაბულონი კი, რომელიც შესავალში ვახსენეთ, ჩავიდა რომში მეფესთან იმ დროს, როცა ფრანგები აუმხედრდნენ რომაელებს და შეებრძოლნენ მათ პატალანის ველზე. და ღმერთმა გააძლიერა ჭაბუკი ზაბულონი, რომელმაც დიდი წინააღმდეგობა გაუწია მტერს, სძლია და განდევნა, მათი მეფე-მთავრები დაატყვევა და რომში მეფეს მიჰგვარა. მეფემ დატყვევებულებს სიკვდილი მიუსაჯა. სიკვდილმისჯილმა ფრანგებმა დაიწყეს ტირილი და ევედრებოდნენ ზაბულონს: ჯერ მოგვეცი თქვენი სჯული, შეგვიყვანე შენი ღმერთის ტაძარში და შემდეგ დაგვხოცე, რადგან შენგან ვართ დატყვევებულები, შენვე გააკეთე ეს და უბრალო იქნები ჩვენი სისხლისაგან. - ზაბულონმა დატყვევებულთა ეს თხოვნა მაშინვე აცნობა პატრიარქს და ყველანი მოანათლინა. შემდეგ ისინი შეიყვანეს ღვთის ტაძარში და ქრისტეს წმიდა
ხორცსა და სისხლს აზიარეს და წმიდა მოციქულთა
სადიდებელი საქმენიც აჩვენეს.
მეორე დღეს, გათენებისას, ფრანგები ადგნენ და სამკვდრო სამოსელით შეიმოსნენ, შემდეგ
გავიდნენ იმ ადგილზე, სადაც ადამიანებს ხოცავდნენ, ილოცეს და ღმერთს მადლობდნენ,
რომ ნათელი იღეს და წმიდა ზიარებაც მიიღეს, და ამბობდნენ: ჩვენი სიკვდილით
უკვდავებას მოვიპოვებთ, რადგან ღმერთმა მისი დიდების ღირსნი გაგვხადა და მოგვცა
მარადიული საგზალი, ქრისტეს უხრწნელი ხორცი და სისხლი, რომელიც ყველა სიმაღლეზე
უფრო უმაღლესი, და ყველა უფსკრულზე უფრო ღრმა არის და კურთხეულია უკუნისამდე.
მაგრამ, ვაი, ჩვენს ნაშიერთ, სიმწრით შობილებს, რომლებიც არიან ბნელში. - და
ეძახოდნენ მეხმლეს, რათა მათთვის თავები მოეკვეთა დროზე. ნანახმა დიდად შეძრა
ზაბულონი და მწარედ ატირდა, რადგან ტყვეები სასიკვდილოთ მომზადებული ცხვრებივით
თვაებს უშვერდნენ, და თავიანთ შვილებს, როგორც კრავებს, ისე დასტიროდნენ. შეეცოდა
ისინი ზაბულონს და შევიდა მეფესთან, გამოითხოვა ისინი და გაათავისუფლა მშვიდობით.
ხოლო მათ სთხოვეს ზაბულონს, რათა გაჰყოლოდა თავიანთ ქვეყანაში, რომ ექადაგა ქრისტეს
სჯული და მოენათლა ხალხი. ზაბულონმა შეასრულა მათი თხოვნა, პატრიარქს სთხოვა
მღვდლები და მეფისაგან ნებართვის მიღების შემდეგ გაყვა მათ სიხარულით.
ერთი დღის სავალი ჰქონდათ გავლილი, როცა აცნობეს, რომ მეფე მოდიოდა დიდებულებთან ერთად. მაშინ იწყეს მზადება ათ საერისთაოში, რომლებიცაა: ხოზამა და ხოზაბა, ზაქა და ხენებაგი, ტიმგარაგი, დაზაქა, გაზა, ზამრა და თმონიგონი; ხალხი მეფეს მიეგება მეტად დიდ და ღრმა მდინარესთან. მეფემ მთელი ხალხი გაყო ორად და დააყენა წყლის აქეთ და იქით. მღვდლებმა აკურთხეს მდინარე, ხალხი წყალში შეიყვანეს და განბანეს. წყლიდან ამოსულნი დგებოდნენ აღმოსავლეთით ერთ ადგილზე, სადაც მღვდელი ხელს დასდებდა იმათ თავზე. მდინარეშიხალხის ნათვლამ გასტანა ათ დღეს. შემდეგ აღმართეს კარავი და მღვდლებმა შესწირეს უსისხლო მსხვერპლი და ყველანი ქრისტეს წმიდა საიდუმლოს აზიარეს. დატოვეს მათთან მღვდლები და დაუდგინეს ქრისტიანული წესები, რის შემდეგაც ზაბულონმა დატოვა ისინი მშვიდობით და სიმდიდრით დაბრუნდა რომში და განიზრახა წასვლა იერსუსალიმში, სადაც მან თავისი მონაგები დაურიგა გლახაკებს, ღვთის მცნების მიხედვით და ნახა, რომ ადრე ნახსენები იობენალ ეკონომისი პატრიარქი გამხდარიყო. და დაუმეგობრდნენ ერთმანეთს ზაბულონი და პატრიარქი. მაშინ სარა ნიამფორმა უთხრა პატრიარქს, რომ: ეს ზაბულონი, რომელმაც მონათლა ფრანგები, არის სიბრძნითა და ღვთისმსახურებით ყოვლად სრული, ამიტომ მიეცი მას ცოლად შენი და სოსანა. - პატრიარქს მოეწონა ეს რჩევა და ასეც მოიქცა. სწორედ ზაბულონისა და სოსანასაგან იშვა წმიდა ნინო, ქართველთა მოძღვარი. იგი ერთადერთი შვილი იყო მშობლებისა და დედამ აღზარდა გლახაკთა მსახურებაში. როცა ნინო გახდა თორმეტი წლისა, მისმა მშობლებმა გაყიდეს მთელი თავიანთი მონაგები და წავიდნენ იერუსალიმში, სადაც ზაბულონმა მიიღო კურთხევა პატრიარქისაგან და განეშორა მეუღლეს. მაშინ თავისი ასული ნინო ჩაიკრა მკერდში, დაასველა იგი თვალებიდან გადმონადენი ცრემლებით და უთხრა: ჩემო ერთად-ერთო ასულო, შენ გტოვებ ობლად და მიგანდობ ზეციურ მამას და ყველას გამომზრდელ ღმერთს, რადგან იგი არის მამა ობლებისა და ქვრივთა მსაჯული. ნუ გეშინია შენ,შვილო, შეიძინე მარიამ მაგდალინელის მსგავსი შური ქრისტეს სიყვარულისათვის და ერთგულება ლაზარეს დების მსგავსი, და თუ ისე შეიყვარებ უფალს, როგორც მათ შეიყვარეს, იგი შენც ყოველივეს მოგცემს, რასაც ითხოვ მისგან. ეს უთხრა და მოეხვიაუკანასკნელად და წავიდა იორდანის მხარეს ღვთისათვის ქვეყნიურ ცხოვრებას განშორებულ ადამიანებთან. მისი ღვაწლის შესახებ იცის მხოლოდ ყოვლისმცოდნე ღმერთმა.
ნინოს დედა პატრიარქმა უძლური და გლახაკი დედების მსახურად დაადგინა, წმ. ნინო კი
ორ წელიწადს ემსახურებოდა დვინელ სომეხ ქალ ნიამფორს, რომელსაც ხშირად ეკითხებოდა
ქრისტეს ვნებაზე, ჯვარცმაზე, დაფლვასა და აღდგომაზე, მის სამოსელზე, ტილოსა და
სუდარაზე, და ჯვარზე. და ყოველივეს დაწვრილებით გამოიძიებდა, რადგან არავინ იყო
იერუსალიმში მასავით განსწავლული ძველი და ახალი აღთქმის სჯულში. ნიამფორმა დაიწყო
ნინოს სწავლა და უთხრა: ვხედავ, შვილო ჩემო, შენში ლომის მსგავს, რომელიც ყველას
დასძახის ოთხივე ფეხზე მდგარი, და როგორც დედალ არწივს, რომელიც ჰაერში ადის მამალ
არწივზე უფრო მაღლა და მთელ ქვეყანას თავისი თვალის გუგაში, როგორც მცირე მარგალიტს,
ისე მოაქცევს, და ცეცხლივით მწველად განიცდის და ხედავს თავის საჭმელს, ხოლო როცა
დაიგულებს, მიუშვებს ფრთებს და მასთან მიდის; ამის მსგავსადვე იქნება შენი ცხოვრება,
რომელსაც წინ გაუძღვება წმიდა სული. ეხლა დავიწყებ და ყოველივეს მოგიყვები:
როცა მოკვდავმა ადამიანებმა ქვეყანაზე იხილეს ღმერთი, რომელიც წარმარტების
მოსაქცევად იყო მოსული, რაც მან ისურვა თავისი ნებით, ბევრი სიკეთე მოიმოქმედა
ურიებს შორის, აღადგინა მკვდრები, ბრმებს აუხილა თვალები, განკურნა სნეულები,
რისთვისაც გაუჩნდათ მის მიმართ შური და მტრობა. და გააგზავნეს მხედრები ყოველ
ქვეყანაში, რათა სასწრაფოდ შეეკრიფად ურიები, რომელთაც აცნობეს: ვიღუპებით, ამიტომ
მოდით და შევიკრიბოთ ყველანი. - მაშინ შეიკრიბნენ ყოველი კუთხიდან სწავლული და
მოსეს სჯულის მეცნიერი კაცები, რომლებიც წინ აღუდგნენ სული წმიდას და რაც
განზრახული ჰქონდათ ქრისტეზე, აღასრულეს: ჯვარს აცვეს და მის სამოსელზე წილი იყარეს,
რომელიც ერგოთ ჩრდილოეთელ, მცხეთელ მოქალაქეებს. ურიებმა ქრისტე დამარხეს და
დაკრძალეს და მისი საფლავი დაბეჭდეს, მაგრამ იგი აღსდგა, როგორც თვითონვე თქვა და
ტილოები, განთიადზე, ქრისტეს საფლავში იპოვეს. პილატე და მისი ცოლიც კი მოვიდნენ
საფლავთან და როცა ტილოები ნახეს, პილატეს ცოლმა ითხოვა ისინი, წავიდა პონტოში,
თავის სახლში და გახდა ქრისტეს მორწმუნე. ხოლო რამოდენიმე ხნის შემდეგ, ეს ტილოები
ლუკა მახარებლის ხელში მოხვდნენ და ისინი სადაც მოათავსა, მხოლოდ მან უწყის ეს.
ხოლო სუდარა ვერ იპოვეს, არამედ ზოგიერთები ამბობდნენ, რომ პეტრემ აიღო და მასთან
არისო, ხოლო დანარჩენზე განცხადებულად არაფერი გვითხრეს. ჯვრები კი იმავე ქალაქ
იერუსალიმშია დამარხული, ოღონდ მათი ადგილსამყოფელიც არ იციან, და როცა ღმერთი
ინებებს, იმათაც გამოაჩენს.
როცა ყოველივე ეს მოისმინა წმინდა ნინომ სარა ნიამფორისაგან, მადლობა შესწირა ღმერთს და ჰკითხა მას: სად არის ჩრდილოეთის ეს ქვეყანა, საიდანაც მოსულ ურიებს ერგოთ წილად უფალი ჩვენი იესო ქრისტეს სამოსელი, რომელიც მათ თან წაიღეს? - სარა ნიამფორმა აუხსნა მას, რომ უფლისსამოსი ინახება ქალაქ მცხეთაში, ქართველთა ქვეყანაში, აქეთკენვეა სომხეთი და მთიულეთი, რომელიც ჯერაც წარმართულია, და ასევე ოსთა ქვეყანაც.
იმ ხანებში ეფესოდან ჩამოვიდა ერთი დედაკაცი, წმიდა ადგილების თაყვანისსაცემად, რომელსაც სარა ნიამფორმა ჰკითხა, ელენე დედოფალი ჯერაც წარმართულ ცდომილებასა და სიბნელეში იყო თუ არაო? - ხოლო ქალმა უთხრა მას, რომ ის იყო დედოფლის მსახური და მასთან მეტად დაახლოვებული პირი ისე, რომ იცოდა დედოფლის ცხადი და დაფარული განზრახვები და მისთვის ცნობილი იყო, რომ დედოფალს დიდი სურვილი ჰქონდა მიეღო ქრისტეს სჯული და მონათლულიყო.
გაიგონა რა ეს წმინდა ნინომ, უთხრა ნიამფორს: გამგზავნე მე ელენე დედოფალთან, რათა ვუქადაგო მას ქრისტე. - ნიამფორმა აცნობა პატრიარქს ეს საქმე და ნინოს სურვილი. ხოლო პატრიარქმა იხმო თავისთან თავისი დის შვილი ნინო, დააყენეს წმიდა საკურთხევლის წინ აღსავლის კართან, მხრებზე დაადო თავის ხელები, ამოიოხრა ზეცისაკენ მხედველმა და თქვა: უფალო, საუკუნეთა ღმერთო, შენს ხელთ შემოვავედრებ ჩემი დის ამ ობოლ ბავშვს და გავაგზავნი შენი ღვთაებრიობის საქადაგებლად, რათა ახაროს ყველას შენი აღდგომა, სადაც კი ინებებ მის წასვლას. იყავი ქრისტე ამისი მეგზური, სამკვიდრებელი, მოძღვარი, ენის მასწავლებელი, როგორც აქამდე იყავი იმათთვის, რომელთაც ჰქონდათ შენი შიში.
მას შემდეგ, რაც გამოეთხოვა თავის დედას, პატრიარქმა გადასახა მას პატიოსანი ჯვარი და ასე, ლოცვა-კურთხევით გაუშვა. წმ. ნინო ეფესოდან მოსულ დედაკაცთან ერთად წავიდა და ჩავიდა სამეფო ქალაქ რომში და გაჩერდა იმ ქალის სახლში, ვისთანაც იმგზავრა. აქ კი შეხვდა მეფეთა ნათესავს, დედოფალ რიფსიმეს და მის დედა-მძუძე გაიანეს, რომლებიც იმყოფებოდნენ ქალწულთა მონასტერში და სურდათ ეღიარებინათ ქრისტე და ელოდნენ მონათვლას. მაშინ ეფესოელმა დედაკაცმა მათ წარუდგინა წმინდა ნინო და მისი საქმე აუწყა რიფსიმე დედოფალს. და როცა ქრისტეს მოყვარე რიფსიმემ ნახა ნინო, შეიყვარა და კეთილად მიიღო თავის სახლში და დატოვა თავისთან. ნინოს იქ ყოფნაში, რიფსიმე იმავე წელს მოინათლა, რაც მას ძალიან სურდა. მასთან ერთად წმ. ნინოსაგან მოინათლნენ მისი დედა-მძუძე გაიანე და მთელი მათი სახლეულობა, ორმოცდაათი ადამიანი. ისინი იმყოფებოდნენ მონასტერში და ნინო ორ წელიწადს დარჩა მათთან.
იმ ხანებში კეისარმა გაგზავნა თავისი მსახურები, რათა მოეძებნათ მისთვის საცოლედ
კეთილი და მშვენიერი ქალი. მძებნელნი მივიდნენ ზემოხსენებულ ქალწულთა მონასტერში და
როცა ნახეს რიფსიმე და გაიგეს მისი სამეფო ჩამომავლობაც, მოიხიბლნენ მისი
მშვენიერებით, რომლის მსგავსი არსად ეხილათ, ამიტომ მისი მშვენიერი სახე გამოხატეს
ფიცარზე და კეისარს გაუგზავნეს. კეისარს ძალიან მოეწონა რიფსიმეს სახე, დიდი
სიხარული დაეუფლა და გადაწყვიტა დიდი განცხრომითა და ხალხმრავლობით გადაეხადა
ქორწილი, რისთვისაც მაშინვე გააგზავნა მოციქულები და გამგებლები მთელ თავის
საბრძანებელში, რათა ყველანი ძღვენითა და სიხარულით მოსულიყვნენ მეფის ქორწილში.
გაიგეს რა წმიდა ქალწულებმა ბოროტი მტრის დაფარული ზრახვები და დაინახეს ის
გალესილი და გავარვარებული ისრები, რომლებითაც სურდა ქრისტეს წმიდა მიმდევართა
მოსპობა, დიდ მწუხარებაში ჩავარდნენ, რადგან მეფე იყო მრისხანების ბუდე და როგორც
სამოთხეში უწინ გველმა განიზრახა ბოროტი, აქაც იმის მსგავსად იქცა უსჯულო მეფე,
რომელიც თაყვანსა სცემდა ბილწ და საძაგელ კერპებს.
როცა რიფსიმემა და გაიანემ და მათთან ერთად სხვა მოწესე დედებმაც იგრძნეს მათზე დიდი განსაცდელის მოახლოება, გაიხსენეს თავიანთი წმიდა აღთქმა მარტო ცხოვრებისა, რისთვისაც ისინი მოწოდებულნი იყვნენ, გოდებით დასტიროდნენ რიფსიმეს მშვენიერებას, რომელიც უსჯულო მეფისთვის ცნობილი გახდა მისი ნახატიდან, ამიტომ მეტად მძიმე მოღვაწეობას მიეცნენ, ლოცულობდნენ და ღმერთს მოუკლებლად მხურვალედ ევედრებოდნენ და ერთად მიირეს გადაწყვეტილება, რათა იმ ქვეყანას გაშორებოდნენ. ასეც მოიქცნენ და ორმოცდაცამეტმა სულმა ფარულად მიატოვა იქაურობა და თავი სომხეთს შეაფარა. ისინი გაჩერდნენ სომეხთა მეფის ქალაქ დვინში და იყვნენ საწნახელის ტალავარში, რომელიც ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით იყო ნაშენი და თავებს თავიანთი ხელსაქმით ირჩენდნენ.
ნახა რა კეისარმა, რომ სასძლო გაუსხლტა ხელიდან, რომ რიფსიმემა და მისმა მყოფებმა მის ბოროტ ტრფიალებას მოარიდეს თავი, აღივსი დიდი მწუხარებით და ყოველ მხარეს გაგზავნა მსახურები, რათა მოეძიათ ლტოლვილები. კეისრის წარგზავნილები მივიდნენ სომეხთა მეფე თრდატთან და მოართვეს კეისრის წიგნი, რომელშიც ეწერა შემდეგი: "თვითმპყრობელი კეისარი საყვარელ ძმასა და მეგობარს და ჩემს თანამოსაყდრე თრდატს მოვიკითხავ. ცნობილია შენი ძმობა და თანაშემწეობა, რადგან თავიდანვე გვავნებდნენ შემცდარი ქრისტიანები, ჩვენი უფლება შეურაცხყოფილია იმათგან და ჩვენს ხელმწიფობასაც იწუნებენ, რადგან ისინი ჯვარცმულსა და მომკვდარს ემსახურებიან და ჯვარს თაყვანსა სცემენ, და თავიანთ სიკვდილს უფლის დიდებად მიიჩნევენ; მათ არ ეშინიათ ურიებისა, ხოლო ურიებისაგან მოკლულისა და ჯვარცმულის შიში აქვთ და არიან შემცდარნი. მეფეებს აგინებენ, ღმერთებს შეურაცხოფენ, მზის, მთვარისა და მნათობების ძალასაც არად მიიჩნევენ, არამედ ჯვარცმულის მიერ შექმნილად შერაცხავენ და ქვეყანა ისე გადარიეს, რომ მამები დედებს და დედები მამებს ცოცხლად განაშრეს. და რაც უფრო მუქარითა და სატანჯველებით ამოვხოცეთ, მით უფრო გამრავლდნენ. ხოლო ეხლა ერთი რამ შემემთხვა იმათი მიმდევარი ახალგაზრდა ქალისაგან, რომლის ცოლად მოყვანაც მქონდა განზრახული, რომელმაც არა თუ ისურვა მეფის ცოლობა, არამედ შემიძულა და არაწმიდებად მიმიჩნია, ფარულად განმერიდა და შენი ქვეყნისაკენ წამოსულა. გაუწყებ, ჩემო ძმაო, რომ მოიძიო ისინი და ვისაც იპოვი იმასთან, ყველანი დახოცე, ხოლო მშვენიერი შესახედაობის ქალი რიფსიმე, რომელიც მათ შეაცდინეს, ჩემთან გამოაგზავნე, მაგრამ თუ შენ ისურვებ შენთვის, მაშინ შენად იგულე, რადგან ვერავინ ნახეს მაგის მსგავსი იონთა ქვეყანაში. კეთილი იყავი ღმერთების მსახურებაში."
როცა თრდატმა წაიკითხა კეისრის ბრძანება, მაშინვე დიდი მონდომებით დაიწყო მათი ძებნა და იპოვა ისინი ადრე ნახსენებ საწნახელში. როგორც კი რიფსიმე დაინახა, მაშინვე ტრფიალება გაუჩნდა მის მიმართ, გაიხარა და გადაწყვიტა მისი ცოლად შერთვა. მაგრამ რიფსიმე არ დაემორჩილა მეფე თრდატს და ამის გამო მისგან ეწამა. მასთან ერთად აწამეს მისი დედა მძუძე გაიანე და ბევრი სხვაც, როგორც ეს იმათ წამების წიგნშია აღწერილი, სადაც მოთხრობილია იმ სასწაულებზეც, რომლებიც მათი წამებისას მოხდა სომეხთა მოქცევის ჟამს, როცა ღვთის განგებით მეფე თრდატი ღორს დაემსგავსა. იმ დროს ზოგი წმიდა მოწამე დაიმალა და გაქცევით უშველა თავს, რომელთა შორისაც იყო წმიდა ნინო, რომელიც დამალულიყო ვარდის ეკლებში, რომელსაც ყვავილი ჯერაც არ გამოება. აი აქ ნახა ნინომ ჩვენება: ზეციდან, ნათელი ოლარით შემოსილი მთავარდიაკონის სახით, ანგელოზი ჩამოვიდა, რომელსაც ხელში სასაკმევლე ეჭირა, რომლის სურნელებაც ფარავდა მთელ ქვეყანას. მასთან მრავლად იყვნენ ზეციური არსებანი, რადგან იმ დროს წმიდა მოწამებიის სულები ხორციდან გადიოდნენ, რათა შეერთებოდნენ ბრწყინვალე ზეციურ ძალებს. და როცა ისინი ზეცისაკენ მაღლდებოდნენ, წმიდა ნინომ შეღაღადა: უფალო, უფალო, რატომ დამტოვე მე ასპიტთა და იქედნეთა შორის? - მაშინ ნინოს ეუწყა ძეციდან, რომ მისი სულის სასუფეველში ღმერთთან მიყვანებაც ისევე მოხდებოდა იმ დროს, როცა მის გარშემო ეკლები სურნელოვან ვარდის ფურცლებად გადაიქცეოდნენ. ეხლა კი უნდა ევლო ჩრდილოეთით, სადაც ბევრი იყო სამკალი, მუშა კი ცოტა.
ამის შემდეგ იარა წმიდა ნინომ და ოთხი თვის შემდეგ, ივნისის თვეში, სომხეთის
საზღვარს მიაღწია და მიადგა ჯავახეთის მთებს, იგი ფარავნის ტბასთან შეჩერდა. როცა
გახედა ჩრდილოეთის მხარეს მთებს, დაინახა რომ ზაფხულშიც კი თოვლით იყვნენ დაფარულნი.
მკაცრმა ბუნებამ შეაძრწუნა ნინო და თქვა: უფალო, უფალო მიიღე ჩემგან ცული ჩემი. -
იქ დაჰყო ორი დღე, საკვები სთხოვა მეთევზეებს, რომლებიც ტბაზე იჭერდნენ თევზს. აქვე
იყვნენ მწყემსებიც, რომლებიც დარაჯობდნენ სამწყსოს და თავიანთ შემწედ და მფარველად
ახსენებდნენ არმაზისა და ზადენის ღმერთებს, რომელთაც შესაწირავსაც კი აღუთქვამდნენ,
როცა იმათ წინაშე მშვიდობით წარდგებოდნენ. ამას ზოგნი ამბობდნენსომხურ ენაზე, რაც
წმიდა ნინოს ადრევე ესწავლა ცოტა ნიამფორისაგან, ამიტომ ერთ მწყემსს ჰკითხა
სომხურად, თუ სადაურები იყვნენ? - ხოლო იმათ უპასუხა, რომ ისინი იყვნენ ქინძარელნი,
რაბათელნი და დიდ ქალაქ მცხეთისანი, სადაც ღმერთები ღმერთობენ, მეფენი მეფობენ. -
ნინომ კიდე ჰკითხა: სად არის ქალაქი მცხეთა? - მან უპასუხა, რომ ტბიდან გამავალი
მდინარე გაივლის ქალაქ მცხეთასო.
წმ. ნინოს ემძიმებოდა გზის სიშორე და მთების სიმკაცრე. ამიტომ შეძრწუნებული ოხრავდა,
დაიდო ერთი დიდი ლოდი თავქვეშ და ასე მიიძინა ტბის ნაპირას. ძილში მას ეჩვენა კაცი,
რომელიც საშუალო ასაკისა იყო და თმაც ნახევრად ჰქონდა, რომელმაც მისცა ნინოს
დახურული წიგნი და უთხრა: მიართვი ეს მცხეთაში წარმართების მეფეს. წმ. ნინომ ტირილი
დაიწყო და ევედრებოდა მას: უფალო, მე უცხო და უვიცი დედაკაცი ვარ, და არც იმათ
ენაზე შემიძლია ლაპარაკი, როგორ მივიდე უცხო ქვეყანაში, უცხო ხალხთან? - მაშინ იმ
კაცმა გაუხსნა წიგნი, რომელზედაც იყო იესო ქრისტეს ბეჭედი, ხოლო შიგნით რომაული
ენით იყო ჩაწერილი ათი მუხლი, მოსეს მიერ ქვის ფიცრებზე ჩაწერილის მსგავსი, და
მისცა ის წმ. ნინოს წასაკითხად. აი რა იყო დაწერილი:
1. სადაცა იქადაგოს სახარება ესე, მუნცა ითქმოდის დედაკაცი ესე (მთ. 26,13);
2. არცა მამაკაცება, არცა დედაკაცება, არამედ თქვენ ყოველნი ერთ ხართ (გალ.3,28);
3. წარვედით და მოიმოწაფენით ყოველნი წარმართნი და ნათელს-ჰსცემდით მათ სახელითა
მამისათა, და ძისათა, და სულისა წმიდისათა (ლკ. 28,19);
4. ნათელი გამობრწყინვბად წარმართთა ზედა და დიდებად ერისა შენისა ისრაელისა
(მარკ.2,32);
5. და იქადაგოს სახარება ესე სასუფევლისა ყოველსა სოფელსა (მკრ.16,15);
6. რომელმან თქუენ შეგიწყნარეს, მე შემიწყნარა, და რომელმან მე შემიწყნაროს,
შეიწყნაროს მომავლინებელი ჩემი (მთ.10,40);
7. რამეთუ ფრიად უყვარდა მარიამ უფალსა, რამეთუ მარადის ისმენდა სიბრძნესა
ჭეშმარიტსა;
8. ნუ გეშინი მათგან, რომელთა მოჰსწყვიდნენ ხორცნი თქუენნი, ხოლო სულისა ვერ
შემძლებელ არიან მოწყუედად (მთ.10,28);
9. ჰრქუა მარიამს მაგდალენსა იესო, წარვედ დედაკაცო და ახარე ძმათა ჩემთა
(ინ.20,17);
10. სადაცა მიხედვით, ჰგადაგებდით სახელითა მამისათა, და ძისათა, და სულისა
წმიდისათა.
როცა წმიდა ნინომ წაიკითხა ეს, დაიწყო ღვთისადმი ვედრება და მიხვდა, რომ ზეციდან იყო ეს ჩვენება, თვალები მიაპყრო ზეცას და ითხოვა უმაღლესი და ყოვლისმომცველი ღვთისაგან შეწევნა და გაუყვა მდინარეს, რომელიც დასავლეთით მიედინებოდა. გზაზე მრავალი სიძნელე შეხვდა მას, შეაწუხა ბუნების სისასტიკემ, მხეცების შიშმა და სხვა გაჭირვებამ, ვიდრე მიაღწევდა იმ ადგილს, საიდანაც წყალი აღმოსავლეთით იწყებს დინებას. აქედან უკვე გაუადვილდა გზა, რადგან შეხვდა მგზავრებს, რომლებთანაც ერთად იმოგზაურა ქართლის ქალაქ ურბნისამდე. აქ ნინო შეხვდა მისთვის უცხო ხალხს, რომლებიც ემსახურებოდნენ ასევე უცხო ღმერთებს და თაყვანს სცემდნენ ცეცხლს, ხესა და ქვას, რამაც მისი სული მეტად შეაწუხა. და შევიდა ურიათა სამლოცველოში, ესაუბრებოდა იმათ ებრაულად, რაც მან იცოდა. აქ იგი ერთ თვეს გაჩერდა და სწავლობდა ამ ქვეყნის წესს და ჩვეულებას.
ერთ დღეს ქალაქის მცხოვრებნი გაემგზავრნენ დიდ და სამეფო ქალაქ მცხეთაში, სავაჭროდა და არმაზ ღვთაებისადმიმსხვერპლის შესაწირად, და ნინოც გაყვა მათ. მცხეთაში მისულები გაჩერდნენ მოგვთა უბანში, ხიდთან. აქ ნახა წმ. ნინომ ცეცხლის მსახური მოგვები და მათი საცდურები და მწარედ დასტიროდა იმათ დაღუპვასა და თავის უცხოობას.
მეორე დღეს გასიმა საყვირის ხმა და ყოველივე საშინელმა ზარმა მოიცვა. უამრავი ხალხი
გამოვიდა გარეთ, როგორც ყვავილები ველად, ვიდრე მეფე გამობრძანდებოდა. როცა დადგა
დრო, დიდმა დაბნეულობამა და შიშმა მოიცვა ყველა ისე, რომ ზოგი შიშისაგან სახლში
აფარებდა თავს. და აი ნანა დედოფალიც გამოჩნდა, რომელსაც ნელა ხალხიც მიჰყვა,
რომელმაც გზები და მოედნები მორთო ფერადი სამოსლებით, ხის ფოთლებითა და ყვავილებით,
და ყველამ დაიწყო მეფის ქება. მაშინ გამობრძანდა თვით მირიან მეფეც, რომელიც შიშსა
და ზარს ბადებდა მნახველებში. წმ. ნინომ ჰკითხა ერთ ებრაელ ქალს თუ რა ხდებოდა.
იმან უთხრა: ღმერთი ღმერთებისა არმაზი უხმობს მათ, რათა ავიდნენ მასთან; აქ მისი
მსგავსი არ არის სხვა კერპი. - გაიგო რა ეს წმ. ნინომ, ხალხთან ერთად ავიდა მთაზე
არმაზ კერპის სანახავად. მთები ხალხით იყო სავსე, დროშებითა და სამკაულებით მოერთოდ
იქაურობა, როგორც მინდორი ყვავილებს. წმიდა ნინომ შეაღწია არმაზის ციხეში და დადგა
კერპის მახლობლად. გალავნის ნაპრალიდან ხედავდა მიუწვდომელ და ენით გამოუთქმელ
საკვირველებას, თუ როგორ შიშითა და ზარით იყვნენ მოცულნი მეფე-დიდებულნი და ყოველი
ერი კერპის წინ, რომნელიც სპილენძის კაცს წარმოადგენდა, რომელსაც ტანზე ეცვა ოქროს
ჯაჭვი, თავზე ოქროს ჩაფხუტი ეხურა, სამხრეები და თვალები ჰქონდა ზურმუხტისა და
ბივრითისა, კრძალვის გარეშე ვერავინ ბედავდა მის შეხედვას, არამედ ადანაშაულებდნენ
და განიკითხავდნენ საკუთარ თავებს და ამბობდნენ: ვაიმე, თუ დიდი ღმერთის - არმაზის
დიდებას რაიმე დავაკელი, ან გავერიე ებრაელთა სიტყვაში, ან მოვუსმინე მზის მსახურ
მოგვებს, ან და რაიმე მაკავშირებს იმათთან, რომლებიც უმეცრებით აღიარებენ ვინმე დიდ
ღმერთს და ღვთის ზეციურ ძეს, რომ ჩემ შორის არ მოიძიოს რაიმე დანაშაული და დამცეს
თავისი მახვილი, რომლისაც მთელ ქვეყანას ეშინია. - და საკუთარი თავების ასეთი
განკითხვით, შიშითა და ძრწოლით თაყვანსა სცემდნენ მას. არმაზის მარჯვნივ იდგა სხვა
ოქროს კერპი, ისიც კაცის მსგავსი, მისი სახელი იყო გაცი, ხოლო მარცხნივ იყო
ვერცხლის კერპი, კაცის მსგავსი, გაი, რომლებსაც ღმერთებად თვლიდნენ ქართველები.
როცა ნეტარმა ნინომ დაინახა ეს ყველაფერი, დაიწყო ოხვრა და ტირილი ცრემლებით. იმის
გამო, რომ ჩრდილოეთის ეს ქვეყანა იყო შემცდარი და ნათელი მისთვის იყო დაფარული და
მასზე სიბნელე იყო გადაფარებული, რადგან უყურებდა მეფე-მთავრებს, რომელნიც ცოცხლად
ჯოჯოხეთში იმყოფებოდნენ, მიეტოვებინათ თავიანთი დამბადებელი და ხესა და ქვას,
სპილენძსა და რკინას სცემდნენ თაყვანს და ყველაფრის შემომქმედად მიიჩნევდნენ. წმ.
ნინოს გაახსენდა მისი დედის ძმის, იობელან პატრიარქის სიტყვა, რომელიც უთხრა მას,
რომ: გაგზავნი როგორც სრულ მამაკაცს და მიხვალ უცხო ქვეყანაში, სადაც ცხოვრობენ
დარგეველები, ზეველები და ბარკიდულები, რომელნიც არიან ბრანჯები, და არიან ისინი
ღვთის მგმობნიო. - წმ. ნინომ ზეცისაკენ არაპყრო თვალები და თქვა: უფალო, მრავალი
ძალით გეცრუებიან შენი მტრები, შენი დიდი სულგრძელობით ცდილობ იმათ გონს მოსვლას.
ყოველივე წარმავალი მტვრად და ნაცრად აქციე, მაგრამ კაცს ნუ უარყოფ, რომელიც
შეჰქმენ შენს ხატად და რომლისთვისაც სამებისაგან ერთს კაცური ბუნება შესძინე და
მისთ მთელი ქვეყანა გადაარჩინე, წყალობით მოხედე ამათ მოდგმასაც, შერისხე ამათ
ბოროტ სულებს და ამ ქვეყნის მპყრობელ უხილავ ბნელ ძალებს და ჩაყარე ისინი უსარგებლო
ადგილებში. და მიჩვენე მე, უფალო, ჩემი მამისა და დედის ღმერთო, შენს მხევალს და
შენი მონებისაგან შობილს, რათა მთელმა ქვეყანამ დაინახოს შენი მაცხოვარება, რათა
ჩრდილოეთი სამხრეთთან ერთად ხარობდეს, რათა ყოველმა ერმა ხოლოდ შენ, ჭეშმარიტ
ღმერთს თაყვანი გცეს შენი ძის იესო ქრისტეს მიერ, რომელსაც შვენის მადლობით დიდება
უკუნისამდე.
და როცა წმ. ნინომ დაასრულა ეს ლოცვა და დიდება, მაშინვე ღვთის ძალით ამოვარდა დასავლეთის ქარი, საშინლად მოიღრუბლა და შემზარავი ქუხილით ქარმა დასავლეთიდან მოიტანა სიმწარისა და სიმყრალის ხორხოშელა: როცა ხალხმა დაინახა თუ რა საშინელება მოდიოდა მათთან მაშინვე სირბილით უშველეს თავს და შეეფარნენ ქალაქს, რადგან ღმერთმა მცირე დრო მისცა მათ, რომ გარიდებოდნენ იქაურობას და ამ საშინელების ჟამს თავიანთ სახლებში ყოფილიყვნენ. და როცა ყველა გაიფანტა, მაშინ მოაღწია იმ ადგილს რისხვის მწარე და სასტიკმა ღრუბელმა და დაიწყო ორი ხელით ძნელად გადასაგდები ქვისოდენა სეტყვა, მხოლოდ იმ ადგილზე, სადაც კერპები იდგა, და სეტყვამ ერთიანად შემუსრა და დააქუცმაცა ისინი. სასტიკმა ქარმა დაშალა ციხის კედლებიც და კლდეებში გადაყარა. წმ. ნინოს კი არაფერი ევნო, იგი იმავე ადგილზე იდგა სადაც თავიდანვე მივიდა.
მეორე დღეს გამოვიდა მეფე მირიანი და მასთან ერი, რათა თავიანთი ღმერთები მოეძიათ, მაგრამ ვერსად იპოვეს, ამიტომ დიდი შიში დაეუფლათ და ძრწოლამა და გაკვირვებამ მოიცვა ყველა. უმრავლესნი, რომლებიც სიფიცხითა და მოუდრეკელობით გამოირჩეოდნენ ამბობდნენ, რომ ქართველთა ღმერთი ითროჯანი და ჩვენი ღმერთი არმაზი მუდამ ერთმანეთის მტრები იყვნენ, რადგან ერთხელ არმაზმა მისკენ ზღვა მიაქცია, ამიტომ ეხლა იმან შური იძია და ეს ამბავი მოაწია მასზეო.
ზოგიერთები კი ამბობდნენ, რომ რომელი ღმერთის ძალითაც სომეხთა მეფე თრდატი ღორად იქცა, შემდეგ კი ისევ ადამიანურ სახეს დაუბრუნდა, იმ ღმერთმა მოახდინა ესო. რადგან სხვა ღმერთს არ შეეძლო ამის მოხდენა. მაშინ ამას ამბობდნენ იმისათვის, რომ მასშემდეგ რაც მეფე თრდატი იქცა ღორად, ხოლო ქრისტეს ძალით ისევ ადამიანური სახე მიიღო, ქრისტეს ქება-დიდება ქართლში ფარულად აღარ ისმოდა, რადგან აღმოსავლეთს უკვე ღვთის მადლი ეფინებოდა.
საშინელი რისხვისა და კერპთა შემუსვრის შემდეგ როცა სეტყვა და სასტიკი ქარი დაცხრა, წმიდა ნინო გამოვიდა კედლის ნაპრალიდან და იპოვა ბივრითის თვალი, აიღო და წამოვიდა იმ კლდის ძირისაკენ, სადაც ძველად იყო ციხე-ქალაქი. აქ ნახა მან ერთი ხე, რომელსაც ეწოდებოდა ბრინჯი, იგი იყო მაღალი, მშვენიერი და განტოტილი. ამ ხის ძირში გამოსახა პატიოსანი ჯვარი და ექვსი დღე გაატარა ღვთის დიდებასა და მადლობაში, რომელმაც წყალობით მოხედა ერს და ეშმაკისაგან იხსნა იგი.
კერპის შემუსვრა მოხდა მარტის შემდეგ მეხუთე თვეში, აგვისტოს ექვს რიცხვში, როცა
ფერი იცვალა ქრისტემ წინასწარმეტყველებისა და მოციქულთა წინაშე.
ხის ქვეშ ყოფნისას წმ. ნინოსთან მივიდა ერთი სეფე ქალი შროშანა, რომელიც გააკვირვა
წმიდანის ასეთმა ყოფამ და ჰკითხა მას სხვა ბერძნულის მცოდნე დედაკაცის დახმარეაბით,
თუ ვინ იყო და რა საქმიანობას ეწეოდა. წმ. ნინომ ყველაფერი აუწყა თავის თავზე
მშობლების ვინაობის გარდა და თავი ტყვე ქალად მოაჩვენა. შროშანას დიდად შეებრალა
იგი მისი უცხოობის გამო და ცრემლითა სთხოვა მისულიყო მასთან სამეფო სახლში, რაც
წმიდა ნინომ არ ისურვა. შროშანას წასვლიდან სამი დღის გასვლის შემდეგ წმიდანმა ის
ადგილი მიატოვა, მდინარე მტკვარზე გადავიდა და მეფის ბაღს მიადგა, სადაც ეხლა არის
ღვთისაგან აღმართული სვეტი და საკათალიკოზო ეკლესია. იქ მან ნახა მეფის ბაღის
მცველის სახლი, შევიდა შიგ, სადაც მას მოეგება მებაღის ცოლი ანასტოსი, რომელმაც
წმიდანი მეტად თბილად მიიღო, როგორც დიდი ხნის ნაცნობი და ახლობელი, დაბანა მას
ფეხები, სცხო ზეთი, დააპურა და მოასვენა მშვიდობით. წმ. ნინომ მეფის მებაღის სახლში
დაყო ცხრა თვე. ეს ანასტოსი და მისი ქმარი იყვნენ უშვილონი, რასაც დიდადა სწუხდნენ.
წმ. ნინომ ძილში ნახა ნათლით შემოსილი კაცი, რომელმაც უთხრა, რომ შესულიყო ბაღში,
სადაც იპოვიდა ნაძვების ქვეშ პატარა ბაბილოს, რომელიც ასაყვავებლად იყო
გამზადებული; იქიდან უნდა აეღო მიწა, მიეცა უშვილო მეუღლეებისათვის შესაჭმელად და
ეყოლებოდათ შვილი. წმ. ნინომ ულოცა მათ და ცოლ-ქმარს შეაჭამა მიწა ისე, როგორც
ჩვენებაში ჰქონდა უწყებული. და მართლაც ეყოლათ მათ შვილები მრავალი, ვაჟები და
ქალები და ამიტომაც იწამეს მათ ნინოსაგან ქრისტე და ფარულად გახდნენ მისი მოწაფენი.
მეფის ბაღის მცველის სახლში გატარებული ცხრა თვის შემდეგ წმ. ნინომ ღვთის განგებით
ქალაქგარეთ იპოვა მაყვლის ბუჩქისაგან შეკრული მცირე ტალავარი, იმ ადგილზე სადაც
ეხლა არის აღმართული სამთავარეპისკოპოსო ტაძრის საკურთხეველი და მოაწყო იგი თავის
სამყოფელად და საცხოვრებლად, დაასვენა იქ მის მიერ ვაზის ნახლევისაგან შეკრული
ჯვარი, რომლის წინაც ხშირად მღვიძარებაში ათენებდა ღამეებს და ასევე დღეებს
აღამებდა დაუცხრომელ ლოცვასა და ღვთისადმი ვედრებაში. წმ. ნინოს ასეთი მოღვაწეობით
გაკვირვებულები იყვნენ მეფის მებაღის მეუღლე და მისი ცოლი და ემსახურებოდნენ მას.
იქ ყოფნისას წმ. ნინო ხშირად მიდიოდა ურიათა უბანში, რადგან იცოდა მათი ენა, რომ
გამოეძია უფლის კვართის ადგილ-სამყოფელი, რომლის შესახებაც იერუსალიმში
ნიამფორისაგან ჰქონდა მოსმენილი, რომ მცხეთელ ურიებს ჰქონდათ წაღებული. წმ. ნინომ
გამოიკვლია და გაიგო ყველაფერი უფლის კვართთან დაკავშირებული.
მაშინ გაეცნო იგი ურიათა მღვდელ აბიათარსა და მის ასულ სიდონიას და უქადაგა მათ
უფალი ჩვენი იესო ქრისტეს სახარება, რომელიც მათ იწამეს და გახდნენ მისი მოწაფენი.
წმ. ნინოს ასევე დაემოწაფა ექვსი ებრაელი ქალიც, რომელთაც მიიღეს ნინოს მიერ
ნაქადაგები, ნათლისღების გარდა, რადგან იმ დროს არ მოიძებნებოდა ერთი მღვდელიც კი,
რომ მოენათლა ისინი. ამიტომ იყვნენ ფარული მოწაფენი ნინოსი.
და ღმერთი წმ. ნინოს ხელით ახდენდა უამრავ საკვირველებსა და კურნებებს, რადგან
ბევრნი, რომლებიც წამლებით ვერ განიკურნენ და უკურნებელი სნეულებებისაგან იყვნენ
შეპყრობილები, გაათავისუფლა მათი უძლურებებისაგან.
ასეთ მოღვაწეობაში წმ. ნინომ მცხეთაში გაატარა სამი წელი. იმ ხანებში ქართლის მეფე
მირიანი და მისი ძმისწული, - სპარსთა მეფე შევიდნენ საბერძნეთში, რომლებიც ბერძენთა
მეფე კონსტანტინემ განდევნა ქრისტეს ძალითა და წმიდა ჯვარით მხედრობის წინ
გაძღოლით.
მე აბიათარი, მღვდლად ვიყავი დადგენილი იმ წელიწადს, როცა წმიდა და სანატრელი დედა ნინო მოვიდა მცხეთაში. იმ დროს მივიღეთ ჩვენ წიგნი ანტიოქელი ებრაელი მღვდლებისაგან, რომელშიც ეწერა, რომ: ღმერთმა ისრაელთა სამეფო დაყო სამ ნაწილად, ჩვენი წინასწარმეტყველები განელდნენ, და რომელნიც ღვთის სულსა ფლობდნენ, იმათ თქვეს რომ ყოველივე აღსრულდა და გავიფანტეთ ჩვენ მთელ ქვეყანაზე და რომაელებმა დაგვიპყრეს; ვტიროდით მწარედ, რომ შემოქმედი ღმერთი განვარისხეთ. ეხლა განიხილეთ მოსეს წიგნები და მისი სიტყვა, რომელიც მან დაგვიწერა, რომ რომელიც ამ ქვეყანაზე თავის თავს ღვთის ძედ აცხადებს, მოკლულ იქნას; ნაზარეველის სიკვდილს ვგულისხმობთ, რადგან როცა ძველად ჩვენი მამები ღვთის წინაშე სცოდავდნენ და მას სრულიად ივიწყებდნენ, მაშინ ღმერთი ბოროტს აბატონებდა მათზე, ხოლო როცა ღმერთს უბრუნდებოდნენ და ევედრებოდნენ, მაშინვე არიდებდა მათ ჭირსა და განსაცდელს. ეს ასე იყო და მომხდარა შვიდჯერ, რაც ჩვენ წმიდა წერილიდან ვიცით. ხოლო ეხლა, როცა ჩვენმა მამებმა შეიპყრეს უბრალო ქალის ძე და მოკლეს, ღმერთმა ხელი აიღო ჩვენზე და დაშალა ჩვენი სამეფო, მოგვაშორა თავის ტაძარს და ჩვენი მოდგმა სრულიად უგულებელყო. იმ დროიდან გასულია სამასი წელი და მეტიც და ღმერთმა არ შეისმინა ჩვენი ვედრება, რასაც დიდად განვიცდით და ვფიქრობთ, იქნებ მართლაც ზეციდან იყო ის კაცი. - და მოუხშირეს მათ ამაზე ჩვენთან წერა, ხოლო მე, როცა ყოველივე ეს გავიგე, შევეცადე რომ ნინოსაგან გამეგო ქრისტეს შესახებ, თუ ვინ იყო იგი, ან რა მიზეზით შეიქმნა ღვთის ძედ. მაშინ წმიდა ნინომ , როგორც სიღრმიდან გამომდინარე წყარომ, თავიდან დაიწყო ახსნა ჩვენი წიგნებისა და ზეპირად გამოსთქვამდა იმათ ძალას, რომელიც როგორც მძინარეს მაღვიძებდა და როგორც დაბნელებულს, განმანათლებდა მე და ჩვენს მამებს შესაწყალებლად წარმომიდგენდა. იგი მარწმუნებდა სჯულის შეცვლაში იქამდე, რომ მისი სიტყვით ვაღიარე უფალი იესო ქრისტე ღვთის ძედ, რომელიც ევნო და აღდგა და მეორედ ისევ მოვა დიდებით, რომ ჭეშმარიტად იგი იყო და არის ის, რომელსაც ელოდნენ წარმართნი. და ღირსნი გავხდით მე და ჩემი შვილი სიდონია ცოდვებისაგან განსაწმედად წმიდა ემბზიდან წყლის სხურებისა, რომელსაც ნატრობდა დავით წინასწარმეტყველი და ვერ ეწია. და მოვისმინე მე ახალი სჯულის ხმა ერთად მგალობელთან, რომელსაც დავითი შენატროდა, და ასევე ღირსი გავხდი ღვთის ძის - იესო ქრისტეს წმიდა ხორცისა და სისხლის ზიარებისა, რომელიც როგორც კრავი ქვეყნიერებისათვის შეიწირა, რომლის გემოს ხილვაც ძალზედ ტკბილია; ამ რწმენით ინებე უფალო ჩემი ხორციდან გასვლა. მრავალი სასწაული ვნახეთ ჩვენი თვალებით მცხეთაში, ნინოს მიერ მოხდენილნი.
მე აბიათარი მოგითხრობთ იმას, რომელიც ჩემი ყურით მოვისმინე ჩემი დედის მამისაგან, რაც წიგნებიდანაც ვიცირადგან იმათაც პაპებისაგან და თავიანთი მშობლებისაგან ჰქონდათ მოსმენილი შემდეგი: როცა იერუსალიმში მეფობდა ჰეროდე, იმ დროს გავიგეთ, რომ იერუსალიმი სპარსელებმა დაიპყრესო, რის გამოც დიდ მწუხარებაში ჩავარდნენ საქართველოში მყოფი ურიები, მცხეთაში მცხოვრებნი, ბუდელი მღვდლები, კოდოს-წყაროელი მწინობრები და ხობის კანანელნი, რომელთაც გადაწყვიტეს წასულიყვნენ და მიშველებოდნენ იერუსალიმელებს. ცოტა ხანში სხვა დამამშვიდებელი ცნობა მოვიდა, რომ სპარსელები იერუსალიმის დასაპყრობად კი არ მოვიდნენ არამედ იარაღის ნაცვლად მოიტანეს ოქროს სამეუფო და მური, რომელიც მაშინვე კურნავს წყლულს და სურნელოვანი გუნდრუკი და ეძიებდნენ დავითის ტომისაგან შობილ ყრმას, და როცა იპოვეს ერთი უბრალო ქალისაგან უდროოდ და უადგილო ადგილას შობილი ჩვილი, როგორც ეს ჩვევად აქვთ საცხოვრებელს მორიდებულ ადამიანებს, ისინი სწორედ იმ ყრმასთან მივიდნენ თაყვანის-საცემად და მას შესწირეს ზემოთ ნახსენები ძღვენი და გაბრუნდნენ მშვიდობით. ამ ცნობამ დიდად გაახარა ქართველი ებრაელნი.
ამის შემდეგ გავიდა ოცდაათი წელი და იერუსალიმის მღვდელმა ანნამ მოსწერა მამაჩემს ელიოზს, რომ ის, რომელთანაც სპარსელები მივიდნენ ძღვენით, გაიზარდა, დიდობის ასაკს მიაღწია და თავის თავს ღვთის ძედ აცხადებს, ამიტომ შევიკრიბოთ ყველანი და დავესწროთ მის სიკვდილს, რომ შევასრულოთ ღვთისა და მოსეს ცნება.
და წავიდა მამაჩემის მამა, მოხუცებული კაცი ელიოზი, რომელსაც ჰყავდა დედა ელი
მღვდლის ტომისაგან ჩამომავალი და ერთი და. ელიოზს ევედრებოდა დედამისი რომ:
დაემორჩილე შვილო მეფესა და სჯულს და წავიდა, მაგრამ რაც მათ განზრახული აქვთ, იმ
საქმეში ნუ გაერევი, რადგან ის არის, რომელზედაც წერენ წინასწარმეტყველები, ბრძენთა
საიდუმლო, რომელიც ურიებისათვის დაიფარა, წარმართების ნათელი და საუკუნო ცხოვრება.
და წავიდნენ იერუსალიმში მცხეთელი ელიოზი და ლონგინოზ კარსნელი, რომლებიც დაესწრნენ
იესო ქრისტეს ჯვარცმას.
როცა იერუსალიმში უფალზს ჯვარზე აკრავდნენ და მხედარმა რკინის ჩაქუჩი დაარტყა
ლურსმნებს, რათა უფალი ჯვარზე მიეჭედათ, მაშინ ლურსმებიდან გამოცემული ხმა მოესმა
ელიოზის დედას მცხეთაში და მაშინვე სიმწრისგან დაიკრუნჩხა და თქვა: მშვიდობით
ებრაელთა მეფობავ, რადგან მოჰკალით თქვენი ქვეყნის მხსნელი და გადამრჩენი, და
ამიერიდან შემოქმედის მტრებად და მკვლელებად იქეცით; ვაი ჩემს თავს, რომ აქამდე არ
მეწია სიკვდილი, რათა ჩემს ყურებს არ მოემინათ ეს საზარელი ამბავი და ამის შემდეგაც
აღარ მეღირსება ვნახო წარმართებზე ნათელი და მშვიდობა ისრაელში. - მაშინვე როგორც
კი დაასრულა სიტყვები, განუტევა სული.
უფლის კვართი "პერანგი" წილად შეხვდათ მცხეთელ ურიებს. ელიოზმა იგი ჩამოიტანა
მცხეთაში, სადაც მას მიეგება მისი და სიდონია ცრემლებით, რომელიც მოეხვია თავის ძმა
ელიოზს და გამოართვა იესოს სამოსელი, ჩაიკრა იგი გულში და მაშინვე იმანაც განუტევა
სული, რაც გამოწვეული იყო სამი ტკივილით: ქრისტეს წამებით, თავისი დედის
გარდაცვალებითა და ძმის ქრისტეს უარისმყოფელებთან სიახლოვით. ამ ამბავმა დიდად
გააკვირვა და შეაშფოთა მცხეთა, გაოცებული იყო თვით მეფე ადერკი და მთავრები. მეფემ
ისურვა ქრისტეს სამოსელი, მაგრამ შიშისა და ზარისაგან ვერ გაბედა მიცვალებულის
მკერდიდან მოცილება მისი, რადგან მაგრად ჰქონდა სიდონიას გულში ჩაკრული. ამიტომ
სამოსელთან ერთადვე დამარხა ელიოზმა თავისი და სიდონია იმ ადგილზე, რომელიც მხოლოდ
ღმერთმა იცის და სხვა არავინ. მარტო ისაა ცნობილი, რომ ის ადგილი ახლოსაა ლიბანის
ნაძვთან რომელიც მცხეთაში იყო ჩამოტანილი, დარგული და გახარებული.
ესეც მეუწყა მამაჩემისაგან, რომ მცხეთაში არის რვთის ძალით შემოსილი ელიას ორმაგი
ხალენი, რომელიც საკურთხევლის ქვეშაა დაფლული და დრომდე იქნება ხელშეუხებელი.
ბევრჯერ მაბარებდა წმ. ნინო მამაჩემთან, რომ გულმოდგინედ გამომეძია იმ სამოსელის
სამყოფელი. ის მეუბნებოდა, რომ აქ არის მისი სამარხი, რომელზედაც ადამიანთა ენა
არასოდეს დადუმდება ღვთის ქებითა და გალობით, და ეს ადგილი მსგავსია იმ ადგილისა,
სადაც იაკობის კიბე იყო ცაში აზიდულიო.
მრავალი წლის შემდეგ ადერკი მეფის შვილიშვილმა, მეფე ამზაელმა, ებრაელებში მოიძია
უფლის სამოსელის ადგილი, მაგარამ ვერ შესძლო მისი პოვნა. ვისგანაც გამოიკითხავდა,
იმათაც მეფისათვის მიენიშნებინათ იმ ნაძვის მახლობელ ადგილზე, რომელიც ვახსენეთ
ზემოთ, სადაც უნდა ყოფილიყო იგი დამარხული.
ესეც ცნობილია, რომ სახლი ელიოზისა, რომელმაც უფლის კვართი თავის დასთან ერთად
დამარხა, იყო ქალაქის დასავლეთით, მოგვთა ხიდთან ახლოს.
იმ დღეებში წმიდა ნინომ ძილში სამჯერ და ოთხჯერაც ნახა ჩვენება, როცა მუხლებზე დამხობილი ცოტას ჩაიძინებდა, რომ ზემოდან მოფრინდებოდნენ ხოლმე ფრინველები შავი ფრთებით, ჩადიოდნენ მდინარეში და დაბანილები და განწმედილები ადიოდნენ სამოთხის ბაღში, რომელიც ადრე ვახსენეთ, სადაც კრეფდნენ იმ ხის ნაყოფს და მის ყვავილებსაც ჭამდნენ და ამის შემდეგ სიყვარულითა და სურვილით წმიდა ნინოსთან მიდიოდნენ, როგორც ბაღის პატრონთან და მის გარშემო მშვენიერი ჟივილით იკრიბებოდნენ.
როცა ყველაფერი ეს წმიდა ნინოსაგან გაიგო, აბიათარის ასულმა სიდონიამ წმიდანს მიუგო: უცხო და, შენი თქმით, აქ არ დაბადებულო ტყვე ქალო, და ჩვენი ბოროტის ტყვეობისაგან გამომხსნელო, ვხვდები, რომ შენით დგება ახალი დრო და შენი ძალით გვესმის ჩვენი მამების მიერ მოხდენილი ამბავი, როცა უსამართლოდ დაიღვარა ზეციდან მოსული სისხლი, რასაც მოყვა ურჩთა შერცხვენა, მთელ ქვეყანაზე გაფანტვა და მათი მეფობის დამხობა, წმიდა ტაძრის დაქცევა, უცხო ერის მოწოდება და მათი განდიდება. იერუსალიმ, იერუსალიმ, როგორ გაგიშლია შენი ფრთები და გინდა იმათ ქვეშ შეკრიფო მთელი ქვეყნის მკვიდრნი. აი აქაც მოვიდა ეს ქალი, რომ შეცვალოს ამ ქვეყნის წესი. - შემდეგ ისევ მიუბრუნდა წმ. ნინოს და უთხრა: ეს შენი ჩვენება მოასწავებს და აცხადებს, რომ ეს ადგილი შენით იქცევა სულიერ და საღვთო ნაყოფის გამომღებელ სამოთხე-ბაღად უკუნისამდე.
როცა ბერძენთა მეფე კონსტანტინესაგან გამოდევნილი მეფე მირიანი დაბრუნდა მცხეთაში, მან უკვე იცოდა წმიდა ნინოს მიერ ქრისტეს სჯულის ქადაგების შესახებ, რადგან წმიდანი უკვე ხმამაღლა, განცხადებულად ეუბნებოდა ხალხს, რომ გიპოვეთ ჩრდილოეთის მკვიდრნი შემცდარნიო და თავის ვაზის ნასხლევის ჯვარსაც აჩენდა და ამით ახდენდა დიდ საკვირველებებს, წამლების გარეშე ჯვარის შეხებით კურნავდა უკურნებელ სნეულებებს. მასთან ერთად ქადაგებდნენ მისი მოწაფენიც, რომელბიც თავიდან ნინოს მოწაფეობას მალავდნენ. ესენი იყვნენ: შვიდი ებრაელი ქალი, აბიათარ მღვდლის ასული სიდონია და კიდევ ექვსი ქალი, მეფის ბაღის მცველი მეუღლენი და თვით აბაითარ მღვდელი, როგორც ახალი პავლე, რომელიც უშიშრად და დაუცხრომლად ქადაგებდა ქრისტეს სჯულს. იგი დიდად იყო განსწავლული ძველ სჯულში, ახალი კი წმიდა ნინოსაგან ესწავლა და ნინოზე მეტად ამხელდა ყველას შემცდარობას და ასწავლიდა მათ ჭეშმარიტებას.
მაშინ გადაემტერნენ მას ურიები და უნდოდათ ქვით ჩაექოლათ იგი, მაგრამ მირიან მეფემ მიავლინა თავისი მსახურები და სიკვდილისაგან იხსნა აბიათარი. მეფეს უკვე გასჩენოდა სურვილი ქრისტეს სჯულის მიღებისა, რადგან საბერძნეთსა და სომხეთშიც მრავალი სასწაული მოესმინა ქრისტეს ძალით მოხდენილი, ამიტომ არ აბრკოლებდა წმ. ნინოსა და მისი მოწაფეების ქადაგებას. მაგრამ სარწმუნოების დიდი მტერი, ეშმაკი ებრძოდა მას და ყოველმხრივ ცდილობდა, რომ მეფე ქრისტეს გზას არ დადგომოდა. ასევე დედოფალი ნანაც დაბრკოლებული იყო მისგან, მეფეზე მეტ გულფიცხობას იჩენდა და შეურაცხოფდა ქრისტეს ჭეშმარიტ სარწმუნოებას.
წმიდა ნინო კი, თავის სამყოფელში, მაყვლოვანში, დაუცხრომლად ლოცულობდა ისე, რომ
მისი ლოცვითა და მღვიძარებით წარმართები გაკვირვებულები იყვნენ, რადგან მათთვის ეს
უცხო იყო, და დაუწყეს ნინოს გამოკითხვა სარწმუნოების შესახებ. ხოლო იგი უხსნიდა მათ
ძველი და ახალი აღთქმის წიგნებს და განაბრძნობდა უგულისხმოებს და გულებში უნერგავდა
ქრისტეს სიყვარულს.
სამი წელი გაატარა წმ. ნინომ განცხადებულ ქადაგებაში და დაიმოწაფა მრავალი. იყო
ერთი მძიმედ დაავადებული პატარა ბავშვი, რომელიც დედამისს კარიდან კარზე დაყავდა,
რომ ვინმეს ესწავლებინა მისთვის მკურნალი, რათა ნუგეში ეცათ მისთვის. ყველამ იცოდა
მისი გასაჭირი, მაგრამ ვერ განკურნეს ბავშვი, ამიტომ მკურნალებმა უთხრეს დედაკაცს,
რომ არაფერი ეშველებოდა ბავშვს. ეს ქალი იყო გულფიცხი წარმართი და მუდამ აძაგებდა
ქრისტანულ სჯულს და სხვებსაც უშლიდა ნინოსთან მისვლას.
მაგრამ, როცა გადაეწერა ყველა იმედი მკურნალებისაგან, მივიდა წმ. ნინოსთან, დავარდა მის წინ და ევედრებოდა ბავშვის განკურნებას. წმ. ნინომ უთხრა მას: რაც ადამიანს შეუძლია რომ ვინმე განკურნოს, მე იმას არ ვიზამ, ხოლო ჩემი ღმერთი ქრისტეზე, რომელსაც მე ვემსახურები, განკურნავს ამ ყრმას, რომელიც ყველასაგან გაწირულია. - კილიკზე, რომელზედაც მუდამ თვითონ ლოცულობდა, უბრძანა სნეული დაეწვინათ და იწყო ღვთისადმი ვედრება და მაშინვე განიკურნა ყრმა, რომელიც ცოცხალი და მხიარული გადასცა თავის დედას. ბავშვის მშობლებმა მაშინვე აღიარა ქრისტე ღმერთად და თქვა: არ არსებობს სხვა ღმერთი, ნინოს მიერ ნაქადაგები ღმერთის გარდა. - იგი დაემოწაფა წმ. ნინოს და შეუდგა მას და ადიდებდა ღმერთს.
იმ დროს მძიმე სენით დაავადდა დედოფალი ნანა და ვერავინ შეძლო მისი განკურნება, რადგან ვერც-ერთმა წამალმა ვერ უშველა მას, რის გამოც მკურნალები სასოწარკვეთილებაში იყვნენ. მაშინ ვიღაცეებმა აუწყეს დედოფალს, რომ რომაელი ტყვე ქალი ნინო ლოცვით კურნავდა მრავალი სენით დაავადებულებს. დედოფალმა უბრძანა მსახურებს, რათა თავისთან მიეყვანათ ნინო. როცა მსახურები მივიდნენ ნინოსთან, ნახეს იგი მაყვლის ბუჩქთან მეექვსე ჟამნის ლოცვისას და გადასცეს დედოფლის ბრძანება. წმ. ნინომ უთხრა მათ: არა მაქვს ნება, რომ ჩემი სამყოფელიდან გავიდე, არამედ დედოფალი თვითონ მოვიდეს ჩემთან და განიკურნება ქრისტეს ძალით. მსახურებმა მოახსენეს დედოფალს ნინოს დანაპირები. მაშინ დედოფალმა გულმოდგინებით უთხრა მათ, რომ შეემზადებინათ იგი ნინოსთან მისაყვანად. მსახურებმა საკაცით გადაიყვანეს დედოფალი, რომელსაც თან ახლდა უფლისწული რევი და მსახურები მრავლად. როცა მიიყვანეს დედოფალი ნინოსთან, დააწვინეს კილიკზე, წმიდა ნინომ იწყო ღვთისადმი ლოცვა და ვედრება დიდხანს, შემდეგ აიღო ჯვარი, რომელიც მუდამ ჰქონდა თან, შეახო სნეულის თავს, ფეხებსა და მხრებს, გამოსახა ჯვარის სახე და განკურნა დედოფალი, რომელიც მაშინვე წამოდგა განკურნებული, იწამა ქრისტე და თქვა: არ არსებობს სხვა ღმერთი, ქრისტეს გარდა, რომელსაც ქადაგებს ეს ტყვე დედაკაცი. - და ამის შემდეგ იგი გაიხადა მეგობრად და შინაურად და მუდამ ეკითხებოდა დაწვრილებით ქრისტეს სჯულის შესახებ, და ასწავლიდნენ მას წმ. ნინო, აბიათარი - ახალი პავლე და მისი ასული სიდონია. და გახდა დედოფალი მორწმუნე და იცნო ჭეშმარიტი ღმერთი. მეფემ ჰკითხა დედოფალს თუ ასე უცებ როგორ განიკურნა? - და დედოფალიც მოუყვა თუ როგორ განიკურნა წამლის გარეშე ნინოს ლოცვითა და ჯვარის შეხებით. სხვებმაც, რომელთაც ნახეს დედოფლის განკურნება, დაადასტურეს დედოფლის ნათქვამი.
მოსმენილით გაკვირვებულმა მეფემ დაიწყო ქრისტეს სჯულის გამოძიება და ბევრს ეკითხებოდა ურიაყოფილ აბიათარს ძველი და ახალი აღთქმის წიგნებზე და იგიც ყველაფერს უყვებოდა მას. ნებროთის წიგნში, რომელიც ჰქონდა მეფე მირიანს, იპოვა გოდოლის აშენების შესახებ მოთხრობილი შემდეგი: ნებროთს ზეციდან მოესმა ხმა, რომელიც ეუბნებოდა მას: მე ვარ მიქაელი, რომელიც ღვთისაგან ვარ აღმოსავლეთის მთავრად დადგენილი, გადი მაგ ქალაქიდან, რადგან ღმერთი დაჰფარავს მას. ხოლო ბოლო დროს მოვა მეუფე ცისა, რომლის ნახვა გინდა შენ, ერში ყველაზე შეურაცხყოფილს. იმის შიში ქვეყნიურ სიამეებს არარაობად აქცევს, მეფენი მეფობას დათმობენ და დაუწყებენ ძებნას სიგლახაკეს, ის გიხილავს შენ ჭირში და გიხსნის შენ.
მაშინ მიხვდა მეფე მირიანი, რომ ძველი და ახალი წიგნები ერთმანეთს ეთანხმებოდნენ და იგივეს ამტკიცებდა ნებროთის წიგნიც და გაუჩნდა სურვილი ქრისტეს სჯულის მიღებისა, მაგრამ უხილავი მტერი ებრძოდა და არიდებდა მას ქრისტეს აღიარებისაგან, გულში უღვივებდა კერპებისა და ცეცხლის სასოებას; დედოფალი კი ყოველთვის ევედრებოდა ქრისტიანობის მიღებას. დედოფლის მოქცევის შემდეგ ერთი წელი მეფე ორგულობაში იმყოფებოდა. წმიდა ნინო კი დაუცხრომლად ასწავლიდა ხალხს ქრისტეს მცნებას და არავისუხილავდა თუ ვინ იყო და საიდან მოვიდა, არამედ ყველას ეუბნებოდა, რომ ის იყო ტყვე. ამის შემდეგ მოგვთა მთავარი სპარსი ბოროტი ძალისაგან ავად შეიქმნა და სასტიკად იტანჯებოდა. და სიკვდილამდე იყო მისული. ეს მთავარი იყო მირიან მეფის ნათესავი. მაშინ დედოფალი შეევედრა წმ. ნინოს, ხოლო მირიან მეფე უნდობლად უყურებდა მას. მან ჰკითხა წმიდანს: რომელი ღმერთის ძალით ახდენ სნეულთა განკურნებას, იქნება ხარ არმაზის ასული ან ზადენის შვილი, რომელთაც შეავედრე თავი, როგორც უცხომ და იმათაც მოგანიჭეს კურნებათა ძალა, რათა ამით იცხოვრო უცხო ქვეყანაში, ამიტომ დიდებულნი არიან ისინი უკუნისამდე. ხოლო შენ იყავი ჩვენთან, როგორც ერთი ჩევნი შვილებთაგანი და დაფასებული იქნები ამ ქალაქში, მაგრამ რომაელთა შემცდარ სჯულს ნუღარ იქადაგებ ჩვენში, რადგან უცხოა იგი ჩევნთვის.
აი, ქვეყნის მპყრობელი დიდი ღმერთები, არმაზი და ზადენი, რომელნიც იძლევიან
მიწისაგან ნაყოფს და გამოზრდიან ქართლის მკვიდრთ; ისინი არიან ყოველივე დაფარულის
გამომაჩინებელნი, ხოლო გაცი დ გაი იყვნენ ჩვენი წინაპრების ღმერთები. და თუ ამ
მთავარს განკურნავ, გაგამდიდრებ და მცხეთაში არმაზის მსახურად დაგადგენ. მართალია
ქარითა და სეტყვით შეიმუსრა იგი, მაგრამ მისი ადგილი ისევეა უძრავად; არმაზი და
ქალდეველთა ღმერთი ითრუჯანი ყოველმხრივ ემტერებიან ერთმანეთს, არმაზმა ზღვა მიაქცია
მასზე, იმან კი ასეთი საშინელება მოაწია არმაზზე, როგორც ეს ქვეყნის მპყრობელთ აქვთ
ჩვევად. საკმარისი იქება შენთვის ჩემი ეს საუბარი.
წმ. ნინომ მიუგო: მეუფეო, ქრისტეს სახელით და მისი დედისა და ყველა წმიდანის
ვედრებით, ცისა და ქვეყნის ღმერთმა, ქვეყნიერების გამჩენმა, თავისი დიდი და
აურაცხელი მოწყალებით მოგივლინოს შენ, როგორც ცეცხლის ერთი ნაპერწკალი მისი
მადლისა, რათა სცნო და განიცადო ცის სიმაღლე და მზის ნათელი, ზღვის სიღრმე და
ქვეყნიერების სივრცე და მისი საფუძველი, რათა იცოდე, თუ ვისგან იმოსება ცა
ღრუბლებით, რომლებიც ქუხან დიდი ხმით ისე, რომ ზანზარებს ქვეყანა მათი სიძლიერით და
ხდება მეხის ჩამოვარდნები და მთებს ეკიდებათ ცეცხლი ღვთის გულისწყრომით.
ანდა, როცა იძვრება მთელი ქვეყანა იქამდე, რომ მიწა, მთები და მყარი კლდეები ირღვევა, ყოველივე ამას მიგახვედროს, რომ ღმერთი, რომელიც ზეცაშია, თავის მიერ გაჩენილებისათვის უხილავია, გარდა მისი ძისა, რომელიც მისგან იშვა და ქვეყანაზე გამოჩნდა კაცი, რომელმაც ყველაფერი შეასრულა, რისთვისაც იყო მოვლენილი და ისევ ამაღლდა მამასთან. და ირწმუნო ის, რომ რომელსაც დასაბამი არა აქვს, მაღლა არის და დაბლა ყველაფერს ხედავს, და მაღლა მყოფთაც ცნობს შორიდან; მეუფეო, ახლოსაა ის დრო, როცა შენ ღვთისაკენ მიიხედავ, რადგან ამ ქალაქში არის ერთი სასწაული, ღვთის ძის სამოსელი აქაა და ელიას ხალენიც აქვე ყოფილა, და ღმერთმა მრავალი სასწაულიც გამოაჩინა. ეხლა შენს მთავარსაც განვკურნავ ქრისტეს სახელით და ჯვარით, რომელზედაც ევნო იგი, ისე როგორც განიკურნა დედოფალი ნანა დიდი სენისაგან, რადგან რაც ვუთხარი, იმას აკეთებს იგი. - მიიყვანეს მასთან ის მთავარი, მობრძანდა დედოფალი ნანაც. წმ. ნინომ სამოთხის ბაღში, ნაძვის ქვეშ დააყენა იგი აღმოსავლეთით მხედველი, განიპყრა ხელები და სამჯერ წარმოთქვა: განეშორება შენგან ეშმაკო და შეუდგება ღვთის ძე ქრისტეს. - და გულამოსკვნილი ტიროდა წმ. ნინო და სთხოვდა ღმერთს იმ კაცისათვის დახმარებას. იქვე იყვნენ მისი მოწაფენიც ერთი დღე და ორი ღამე. და მაშინვე გავიდა მისგან ბოროტი სული და დაემოწაფა ნინოს თავისი სახლეულით და ადიდებდა მამას და ძეს და წმიდა სულს.
ზაფხულის ერთ დღეს, ივლისის ოცში, შაბათ დღეს, მეფე გავიდა სანადიროდ მუხრანის მხარეს. ეწვია მას ფარულად ეშმაკი და გულში ჩაუგდო კერპებისა და ცეცხლის სიყვარული და მათი მსახურების სურვილი, და ქრისტიანების ამოხოცვა მახვილით. მეფემ უთხრა თავის ოთხ თანაშემწეს: ღირსები ვართ, რომ ჩვენი ღმერთებისაგან ბოროტად დავისაჯოთ, რადგან მათ მონდომებით აღარ ვემსახურებით და მივუშვით ეშმაკ